Een banier is een rechthoekig of vierkant heraldisch doek dat verticaal aan een dwarsstok hangt — zo dat het wapen altijd rechtop leesbaar is, ook zonder wind.
Herkomst
Het woord komt via het Oudfranse baniere uit het Germaanse bandwa (teken, herkenningsmerk). In de middeleeuwen werd de banier het persoonlijke veldteken van ridders met voldoende vazallen — de zogenaamde baanrots, te onderscheiden van de eenvoudige ridder met enkel een wimpel (pennon).
Banier of vaandel?
In dagelijks Nederlands worden de termen vaak door elkaar gebruikt, maar er is een nuanceverschil:
- Banier — verticaal aan een dwarsstok, één heraldisch beeld, klassiek-ridderlijk.
- Vaandel — bredere term, aan verticale stok gedragen, vaak met meerdere elementen (wapen, patroon, jaartal, devies).
- Gonfanon — banier met onderaan tongen of slippen; kerkelijk en Italiaans-republikeins.
- Standaard — lang en smal, met afgeronde of gespleten punt; cavalerie en hoge officieren.
- Wimpel / pennon — driehoekig, klein, voor lagere ridders of als versiering.
Zie ook: vaandel vs. vlag en wat is een vaandel.
Banier in de kerk
In de Rooms-Katholieke traditie heet de processiebanier vaak kortweg banier: een verticaal doek met Maria, een patroonheilige of een Christogram, gedragen op hoogfeestdagen en bij processies. Het is voor veel parochies een centraal liturgisch object.
Een banier laten maken
Wij borduren banieren op maat — heraldisch verantwoord en in dezelfde materialen als onze vaandels: zijde, fluweel en goud- of zilverdraad.